Fotoboek: Orgellandschap Maas-Rijn

 

De Stichting Samenwerkende Orgelvrienden Limburg bracht in 2003 onder andere het fotoboek "Orgellandschap Maas-Rijn" uit met circa 220 unieke foto' s in kleur, gemaakt door organist-fotograaf Ton Reijnaerdts. Het boek werd tijdens de opening van het Limburgs Orgelfestival, op 11 juli 2003 in St.-Odiliënberg aangeboden aan de Commissaris der Koningin in de Provincie Limburg, mr. Berend-Jan van Voorst tot Voorst.

Orgels zijn pronkstukken in een kerk. Bekwame vaklieden hebben prachtige orgelkassen gebouwd. Windlades, tracturen en honderden pijpen gaan erin schuil en zorgen voor dat magistrale geluid als de organist de toetsen beweegt. Orgels moeten gehoord en gezien worden. Het doel van dit kijkboek is niet om een musicologische studie over van waardevol historisch erfgoed in de eigen omgeving. Wellicht kan men de orgelliefhebbers attent maken op de aanwezigheid van deze instrumenten die van een blijvende culturele waarde zijn. Het is verheugend te constateren dat de orgelcultuur zich de laatste jaren in een groeiende belangstelling mag verheugen, die blijkt uit het grote aantal orgelbespelingen, orgelwandelingen, excursies en publicaties. Het nieuwe boek probeert daar op aan te sluiten. Het boek bestaat uit drie hoofdstukken, die verschillende tijdvakken vertegenwoordigen. Ieder hoofdstuk opent met een korte inleiding. Er is nauwgezet tewerk gegaan bij het opsporen en selecteren van de meest waardevolle orgelkassen van de Euregio Maas-Rijn. Het boek is evenwel geen verzameling van uitsluitend mooie foto's geworden, maar tracht de kijker een lijn te laten ontdekken in de ontwikkeling van het orgelmeubel door de eeuwen heen. De indeling van de orgelfoto's zal daarbij wellicht steun en stimulans tot eigen onderzoek kunnen zijn. In veel gevallen, zeker bij de oudste orgels, is de kas het enige dat van een instrument resteert. De oorsprong van een mooie oude orgelkas is vaak niet meer te achterhalen. Latere generaties orgelbouwers hebben mede hun stempel gedrukt op deze informatie vaak gebrekkig en onvolledig. Wat resteert is echter indrukwekkend zoals u in het boek kunt zien!

 

 


Boek: Pereboom en Leijser

 

 

Toen begin 1850 de orgelmaker Adam Binvignat in Maastricht overleed, leek een lange bloeitijd in de klassieke zuidelijke orgelcultuur afgesloten te zijn na een moeizaam einde. Maar enige maanden later begonnen Theodoor Pereboom en Jean Leijser er een nieuwe orgelmakerij, met nieuwe bouwtechnieken en een romantisch klankbeeld. Binnen enkele jaren hadden ze een goede naam verworven en kwamen opdrachten binnen uit Nederlands en Belgisch Limburg, de Voerstreek en later uit de Ardennen en het Luikse tot aan Hoei.

Ruim honderd van hun orgels bleven goed tot redelijk goed bewaard en worden in dit boek afgebeeld en besproken. Aangevuld met archiefgegevens en technische details kan uit dit alles de gang van de orgelmakerij russen 1850 en 1900 worden gereconstrueerd, vooral de ontwikkeling van de kasontwerpen en de disposities. Uit de veelheid van gegevens van instrumenten - sommige van monumentale omvang en vormgeving - blijkt hoezeer deze Maastrichtenaren een kwaliteit en een eigen idioom wisten te bereiken die nog steeds de bewondering afdwingen van organisten en liefhebbers.

Frans Jespers, Henk van Loo, Ton Reijnaerdts (1997).

 


 

CD: Hommage aan Pereboom en Leijser

 

 

Op Hemelvaartsdag 2003 presenteerde de stichting SOL in dit 100e sterfjaar van de beide orgelbouwers Theodoor Pereboom en Jean Leijser een dubbel-cd met opnamen van orgels gebouwd door de firma Pereboom & Leijser.

Tien monumentale Pereboom en Leijser orgels in kerken van Amstenrade, Bemelen, Eijsden-Breust, Elsloo, Maastricht-Heer, Maastricht-Wyck, Margraten, Montzen (B) en Voerendaal worden bespeeld door zes professionele Limburgse organisten: Anja Hendrikx, Frans Jespers, Hans Leenders, Martine Niessen, Ton Reijnaerdts en Marcel Verheggen. In het booklet worden alle bespeelde orgels en het orgelbouwersbedrijf van Pereboom en Leijser uitgebreid beschreven en staat ook een volledige werklijst van deze facteurs d'orgues.

Meer dan honderd instrumenten bouwden Theodoor Pereboom en Jean Leijser voor Nederland en Belgi? tussen 1850 en 1903 in hun atelier in de Stokstraat te Maastricht.

 


 

3-CD: Historische Orgels in Limburg

 

 

De Nederlandse provincie Limburg heeft een kleurrijke en bewogen geschiedenis, zowel op politiek, kerkelijk als cultureel gebied. De culturele veelkleurigheid is het gevolg van de voortdurende politieke en kerkelijke veranderingen die het huidige Nederlands Limburg in de loop der eeuwen onderging. Pas in de tweede helft van de 19e eeuw worden de huidige politieke en kerkelijke grenzen definitief vastgesteld. Voordien ressorteerde Limburg onder meerdere, soms politieke en kerkelijke overheden van diverse nationaliteiten.

Dat verklaart mede de diversiteit aan historische orgels. Tot in het midden van de 19e eeuw zijn in Limburg zowel Belgische, Duitse als "eigen" orgelmakers werkzaam. Daardoor is een kleurrijk orgellandschap ontstaan dat in onze eeuw nog is verrijkt door het verwerven van "tweedehands" orgels uit andere cultuurgebieden. Een orgellandschap dat door vele gedurende de afgelopen ruim 20 jaar piëteitvol uitgevoerde restauraties bovendien heel "toegankelijk" is geworden. De 3 CD's bieden daarvan een overzicht in vogelvlucht. De productie ervan (1995) kwam tot stand in een hechte en hartelijke samenwerking tussen de Katholieke Radio Omroep (KRO) en de stichting Samenwerkende Orgelvrienden Limburg (SOL).

Voor de CD-uitgave en de radioserie "Historische orgels in Limburg" werden 16 representatieve orgels geselecteerd. Voor de bespeling werden met name jonge, Limburgse organisten uitgenodigd.

 


 

CD: Müller-orgels

 

 

Jo Louppen bespeelt vier Müller-orgels te Wijlre, Eys, Mechelen en Kerkrade. Een TRA-productie.